SCHEEPVAART FORUM

Dat witte passagiersscheepje is de oude Princenhof. Je komt hem op veel Friese ansichtkaarten tegen. Maar welk binnenschip zou het oorspronkelijk zijn geweest?

gr. Harry

_________________
"Het forum is net een lopend buffet; je neemt wat je lekker vindt en wat je niet lust laat je liggen..."

Van het Fries Scheepvaartmuseum kreeg ik het volgende bericht:

_________________
Gert
- Varen is leven. -
Neem gerust eens een kijkje op mijn website AA-planadvies.

Door Schouwstra wordt melding gemaakt van een boek aanwezig in het Fries scheepvaartmuseum te Sneek met de titel NV Reederij Stanfries - Een der oudste en meest vertakte ondernemingen. Dit is echter geen boek maar een artikel uit 1946. Van de Stanfires IV is mij een foto bekend, en ook nog 3 opnamen van het bergen van het wrak. Ook is er een videoband uit gegeven onder de titel 1923-1940 Scheepsrampen op de noordzeekust met beelden van de berging van de Stanfries IV. Wat betreft de historie van deze rederij heb ik, met veel pijn en moeite, wat informatie gevonden in totaal 3 A4 velletjes. Het archief van de maatschappij is in mei 1940 bij het bombardement op Rotterdam verloren gegaan. Ook heb ik een vlootlijst gemaakt. Doordat het archief niet meer bestaat is het een schetsmatige lijst geworden vol met vragen. Tenslotte nog een publiek geheim de huidige Stanfries X is de ex Dokkum I van 1911.

Beste Swierstra,
Bedankt voor je waardevolle aanvullingen. Het is wel leuk om al die puzzelstukjes zo bij elkaar te leggen en het plaatje compleet te krijgen. Dus als je nog informatie hebt die niet op dit forum staat, wil ik je van harte uitnodigen. Dat van de Dokkum I wist ik niet, of moet je daar Leeuwarder voor zijn? Ik weet alleen dat Stanfries een fusierederij is van verschillende beurtdiensten, maar ik weet niet welke rederijen en schepen zijn ingebracht. De eerste keer dat ik van de Stanfries hoorde was in 1979 toen ik 18 was en in Friesland stamboomonderzoek deed. Enkele voorouders bleken als kapitein bij Stanfries te hebben gevaren. En de rederij was opgegaan in SBS, in mijn toenmalige woonplaats Rotterdam. Helaas konden ze me daar op kantoor ook niet helpen, ik weet dus nu waarom. In 1980 ben ik naar Sneek verhuisd.

_________________
Gert
- Varen is leven. -
Neem gerust eens een kijkje op mijn website AA-planadvies.

Dat de Dokkum I de Stanfries X is geworden heeft natuurlijk een oorzaak. Het is namelijk zo dat de Gemeente Leeuwarden bij het maken van de zogenaamde museumhaven de eis stelt dat er alleen schepen mogen ligen die een binding handden met Leeuwarden. En aangezien de Dokkum I dat niet echt had, maar de Stanfries X ieder jaar Sinterklaas in Leeuwarden afleverde werd het schip dus stilletjes omgedoopt.

Ik vond nog wat foto's van de Stanfries X:


1912

_________________
Gert
- Varen is leven. -
Neem gerust eens een kijkje op mijn website AA-planadvies.

Naar aanleiding van dit item op het forum werd ik gebeld door mevrouw Schoonebeek-Oegema uit Haren met een vraag. Wie weet raad?

_________________
Gert
- Varen is leven. -
Neem gerust eens een kijkje op mijn website AA-planadvies.

Een Stanfries boot in de Zaan.
Onder zie je de invaart van de Wilhelmina sluis en de Groote sluis, de Beatrixbrug is er uiteraard nog niet.
Naast de Stanfries ligt de ark van het expeditiekantoor van Jan Keezer,later is die ark naar de Voorzaan verhuisd.
Die lange straat boven moet de Gedempte gracht zijn.
Foto ongeveer 1920.

Voor mijn verjaardag kreeg ik het boek "Met beurtschippers en boderijders door Friesland". Maar liefts 450 pagina's vol foto's en verhalen over de beurtdiensten in mijn provincie. Alle beurtboten en -wagens vormden samen een compleet goederenvervoerssyteem tussen de dorpen en steden en ook naar buiten de provincie. De hoofdroutes werden gevaren door zeil- en later stoom- en motorschepen. De dorpen hadden allemaal hun eigen vrachtrijders of -schippers. Dat konden pramen zijn, of paarden en wagens. De laatste boderijder met paard en wagen reed in Drachten voor van Gend & Loos en stopte in 1969! Een echte aanrader. Bijna de helft van het boek gaat over scheepvaart. De meeste Friese transportbedrijven zijn ooit begonnen met een beurtschip.

Natuurlijk staat er ook een tiental bladzijden in over de rederij Stanfries. Hier volgt een samenvatting: De rederij Stanfries is ontstaan uit het Rotterdamse koopmanshuis Saint-Martin. Dat kwam omdat deze firma in het buitenland Fries vlas en lijnzaad verhandelde. Ze hadden kantoren in Leeuwarden en Dokkum. Omdat het transport te veel werd voor de zeilende beurtvaart, schaften ze in 1855 de stoomboten Leeuwarden I en Leeuwarden II aan.

Vanaf 1860 begonnen ze met het meenemen van goederen voor derden. Dit was dus de eerste beurtdienst tussen Leeuwarden en Rotterdam. Ze voeren van Leeuwarden over Sneek en dan via Lemmer of Stavoren. Bij laagwater werd via Harlingen naar Amsterdam gevaren. Vervolgens ging het via Gouda naar Rotterdam.

Het ging goed met Saint-Martin en vanaf 1880 schaften ze meer boten aan voor de diensten op Dokkum en Sneek. Deze kregen de namen van de Friese steden: Leeuwarden, Harlingen, Sneek, Dokkum, Heerenveen, Drachten, Franeker en Bolsward, gevolgd door een nummer. Door deze vlootuitbreiding verdwenen de zeilende beurtschippers tussen Friesland en Rotterdam. Ze konden de concurrentie niet langer aan.

Op het traject Leeuwarden-Amsterdam ging het wat anders. Acht Amsterdamse en Friese beurtschippers onderhielden deze dienst met zeilschepen. In 1876 werd als concurrent de Friesch-Noord-Hollandsche Stoombootmaatschappij opgericht, die met vier stoomboten ging varen. Deze heetten allemaal Friesland, gevolgd door een nummer.
Toch konden de 8 zeilschepen op dit traject nog goed blijven concurreren, omdat ze op het ruime water goed uit de voeten konden. Sterker nog, in 1898 richtten ze, samen met nog enkele anderen, de "Leeuwarder Stoomboot Maatschappij" op. deze bracht de stoomboten Stanfries I en Stanfries II in de vaart. De oude beurtschippers werden kapitein op deze nieuwe boten.

Na een felle concurrentiestrijd tussen de twee rederijen, die allebei op Amsterdam voeren, kwam het tot een fusie. De " Nieuwe Leeuwarder Stoomboot Maatschappij" had daarna zeven boten die dagelijks op Amsterdam voeren.

In 1912 ging het nog verder: De "Nieuwe Leeuwarder" en de rederij "Saint-Martin" fuseerden tot de scheepvaartmaatschappij "Holland-Friesland". Deze nieuwe rederij had 25 schepen en voer tussen Noord- en Zuid-Holland, Utrecht en Friesland. Vanaf 1924 werd Verschure & Co's "Algemene Binnenlandsche Stoomvaart Maatschappij" met de algemene leiding van het bedrijf belast.

Er ontstond nogal wat spraakverwarring over de naam omdat er ook een Holland-Friesland-Groningen lijn bestond. Daarom werd de naam in 1933 gewijzigd in "N.V. Reederij Stanfries". De rederij had nu 19 stoomboten, 7 motorboten, en 7 lichters. Het grootste deel had de namen Friesland-Holland of Stanfries met daarbij een nummer.

Vanaf dat moment ging Stanfries samen met enkele andere ondernemingen ook spoorweggroupage aanbieden en in 1935 kwamen ook de eerste Stanfries-vrachtauto's. Het wagenpark groeide algauw uit tot 50 vrachtauto's.

Kort na de bevrijding werd Stanfries opgenomen in de SBS (van der Schuijt, Van der Boom en Stanfries) in Rotterdam. Vanaf de jaren '60 gebeurde alle vervoer allen nog maar per vrachtauto. Het kantoor in Harlingen werd in 1973 opgeheven en later ook dat in Leeuwarden.

In het boek staan ook de verhalen van het zinken van de Stanfries IV in 1932 en de Stanfries III in 1940, allebei op het IJsselmeer. En verder komen vrijwel alle andere beurtdiensten aan bod.

_________________
Gert
- Varen is leven. -
Neem gerust eens een kijkje op mijn website AA-planadvies.

Een aanwinst voor je boekenverzameling Gert. Voor je volgende verjaardag zou je : "Met de boderijders naar Groningen" op je verlanglijstje kunnen zetten. Dezelfde uitgever. Natuurlijk wat minder beurtvaart maar toch ....
Moi,
Anne

Nu de Leeuwarder Courant zijn archief digitaal op het internet heeft gezet, is er een schat van informatie opgedoken. Dat betekent dat we dit onderwerp weer eens naar boven kunnen halen.
We beginnen in 1913:

_________________
Gert
- Varen is leven. -
Neem gerust eens een kijkje op mijn website AA-planadvies.

19 Jaar later gebeurde er opnieuw een ramp met een Stanfriesboot. De Zuiderzee was inmiddels wel Ijsselmeer geworden, maar daardoor niet minder gevaarlijk.
7 januari 1932:

_________________
Gert
- Varen is leven. -
Neem gerust eens een kijkje op mijn website AA-planadvies.

We gaan even verder met het verhaal:
13 januari 1932:



15 januari 1932:

wordt vervolgd.

_________________
Gert
- Varen is leven. -
Neem gerust eens een kijkje op mijn website AA-planadvies.

Ik ga weer even verder.

16 januari 1932:

18 januari:


19 januari:

_________________
Gert
- Varen is leven. -
Neem gerust eens een kijkje op mijn website AA-planadvies.

Heel Friesland leefde mee met de ramp. Dagelijks werd er over in de krant bericht.
20 januari 1932:

21 januari:




22 januari:

_________________
Gert
- Varen is leven. -
Neem gerust eens een kijkje op mijn website AA-planadvies.