Zeevarenden in oorlogstijd.

van: www.kustvaartforum.com
Evert Sikkema
Berichten: 3402
Lid geworden op: 31 dec 2004 08:19
Locatie: Noord Holland

Re: Zeevarenden in oorlogstijd.

Bericht door Evert Sikkema »

Stolwijk.jpg
Stolwijk.jpg (103.77 KiB) 1193 keer bekeken
Vandaag las ik in de krant een verhaal van Jessica de Korte die bij haar schoonfamilie in Ierland de vakantie doorgebracht had en daarbij o.a. het eiland Arranmore bezocht voor de Noord Westkust van Ierland. Terloops noemt zei de uitreiking van medailles door koningin Wilhelmina aan de bemanningsleden van de reddingboot voor de moed betoont bij het redden, eind 1940, van 18 bemanningsleden van het Nederlandse ss Stolwijk.
Voor mij een onbekend stukje geschiedenis.
Ik kan in de dikke boeken van Bezemer alleen maar iets vinden over de Stolwijk met betrekking tot het ontbreken van bewapening en in het boek van Vom Münching vind ik helemaal niets.
Als je bij Google intikt ss Stolwijk is er wel aardig wat te vinden op Wikipedia (in het Engels) en over zoektochten naar nabestaanden ivm met het oprichten van een monument om de bemanning van de Ierse reddingboot te eren en ter nagedachtenis aan de omgekomen bemanningsleden van de Stolwijk.
Misschien is er onder ons wel iemand die hier nog iets aan toe kan voegen.

groeten
Evert Sikkema
As it tij ferrint, moat men de beakens fersette.


Roy
Berichten: 3889
Lid geworden op: 06 feb 2011 20:32

Re: Zeevarenden in oorlogstijd.

Bericht door Roy »

Er staat wel wat over geschreven in het boekje N.V. Stoomvaart Mij "Wijklijn" Evert.
Dit boekje is geschreven door G.J. van Dijk en uitgeven als Erato-Monografie nr.6, Uitgeverij de Boer Maritiem, Bussum, 1982.
ISBN 90 228 1872 1.
Als je het wilt zal ik het verhaal vanavond uit het boekje overtypen.

m.v.g., Roy

Gert Schouwstra
Berichten: 3988
Lid geworden op: 28 okt 2006 21:24
Locatie: Sneek
Contacteer:

Re: Zeevarenden in oorlogstijd.

Bericht door Gert Schouwstra »

Evert, ik heb als kind vier jaar in Rhoon gewoond en daar leefde het verhaal wel een beetje. Wikipedia heeft een aparte Pagina aan de Stolwijk gewijd. En in 2016 is er een artikel over verschenen in het Reformatorische Dagblad:

RHOON. Een groep Ieren zoekt sinds enkele weken ijverig naar nabestaanden van de bemanning van het Nederlandse ss Stolwijk. Het schip liep eind 1940 in een zeldzaam hevige storm bij de kust van Ierland op de klippen. Sjaan Lieder (1946) uit Rhoon zoekt mee. „Die ramp leeft daar nog steeds.”
Als de bange meidagen van 1940 aanbreken, vaart het stoomschip Stolwijk van de Rotterdamse rederij Erhardt & Dekkers veilig bij Canada. Ver van zijn thuisplaats aan de Maas. Maar met de plotseling uitgebroken oorlog verandert het leven van de bemanning ingrijpend. Lieder, nicht van een van de bemanningsleden: „Ze konden niet meer naar Nederland terug.” Daarnaast vallen alle vrije Nederlandse zeeschepen opeens onder de inderhaast opgerichte Netherlands Shipping and Trading Commission in Londen. De Nederlandse regering in ballingschap zet hen in ten dienste van het geallieerde oorlogsapparaat. Zo ook de Stolwijk.

Orkaan
Eind 1940 vaart het stoomschip daarop naar Liverpool, volgeladen met papier en staal. Lieder: „Dit moest in konvooien gebeuren, want onderweg konden ze worden getorpedeerd door vijandelijke onderzeeboten en bommenwerpers.” Torpedojagers varen mee om bescherming te bieden.

Ter hoogte van Ierland belandt het konvooi echter in een noordwesterorkaan. „Vreselijk weer”, vat Lieder samen. „Bovendien kregen ze te maken met zware grondzeeën. Dat krijg je in relatief ondiep water. De golven gooien dan telkens heel veel zand van de zeebodem op het dek. Dat drukt het schip naar beneden. Heel beangstigend, weet ik nog wel uit de tijd dat ik als kokkin op een coaster voer.”

De Stolwijk krijgt hierop een groot probleem, als de stuurinrichting onder al dit natuurgeweld bezwijkt. Lieder: „Hij dreef daarop naar de rotsachtige kust van Noordwest-Ierland. De kapitein liet nog twee ankers uitwerpen, maar de kettingen braken direct.” Het krachtig achteruitslaan van de schroeven mag ook niet meer baten. Het zwaargeladen stoomschip vaart op een klein rotseiland. „Hij scheurde in tweeën.”

Paniek
Nadat het schip een SOS-signaal heeft uitgezonden, probeert een van de begeleidende torpedojagers hulp te bieden. „Maar deze Sabre kon niet bij het schip komen. Daarom seinde hij met vlaggen dat de bemanning het schip moest verlaten.” Wat de jager niet weet, is dat de Stolwijk geen reddingssloepen meer bezit. „Bij de schipbreuk was de bakboordsloep overboord geslagen en de stuurboordsloep onherstelbaar beschadigd geraakt.”

De paniek die hierop aan boord uitbreekt, kost onder meer aan de oom van Lieder het leven. „Oom Willem was een held, zo was het familieverhaal altijd. Hij sprong overboord om een maat te redden. Maar inmiddels heb ik ontdekt dat het anders zat: samen met acht andere bemanningsleden sprong hij wanhopig in zee om bij die reddingssloep te komen. Logisch hoor, ik zou ook in paniek geraakt zijn.” De zeelui die aan boord blijven, zien hoe drie mensen de sloep nog weten te bereiken. „Maar de zee sloeg hen daarna werkelijk tegen de rotsen te pletter. Net als de andere zes.”

De achttien resterende opvarenden zenden nogmaals een SOS uit. De Ierse kustwacht vangt het sein op maar reageert dat het weer te slecht is. Pas enkele uren later waagt de reddingsploeg van het eiland Arranmore, zo’n 35 kilometer verderop, alsnog een poging. Volgens eilandbewoners zijn de omstandigheden op dat moment ongeëvenaard slecht, meldde een Ierse nieuwssite begin deze maand. Lieder: „Die reddingsboot heeft wel vijf tot zes uur moeten varen om bij het schip te komen.” Middels een schietlijn takelt de ploeg de verkleumde zeelui een voor een van boord. Voor in totaal tien mannen komt de hulp te laat. Een van hen, een marconist, was vóór de schipbreuk al overboord geslagen. „Achteraf zijn maar drie lichamen teruggevonden. Mijn oom bevond zich hier niet bij.”

Hoe uitzonderlijk de reddingsactie was, blijkt wel uit de gouden medaille die stuurman John Boyle later van de Ierse Lifeboat Association krijgt. In de geschiedenis van de Ierse reddingsboten is deze onderscheiding tot nu toe slechts drie keer uitgedeeld. Eén bemanningslid krijgt een zilveren medaille, de andere zes krijgen een bronzen erkenning. Lieder: „Na de oorlog kregen ze namens koningin Wilhelmina Nederlandse medailles in dezelfde categorieën.”

Speuren
Enkele weken geleden, zo’n 75 jaar na de ramp, kreeg Lieder een e-mail van enkele eilandbewoners van Arranmore. „Ze vroegen of ik familie was van ene Willem Lieder. Dat klopte.” De Ieren speurden naar nazaten van de betrokkenen. De initiatiefnemer hiervan, Patrick Boyle, bleek de kleinzoon van reddingsbootkapitein John Boyle. „De Ieren willen een monument oprichten als eerbetoon aan de reddingsbootbemanning en ter nagedachtenis van de opvarenden van het ss Stolwijk.”

Bij de onthulling willen ze wel graag zo veel mogelijk familie van heel de bemanning betrekken. Lieder: „Pasgeleden vroegen ze me zelfs hoeveel kans ze maakten bij een uitnodiging van onze koning.” Omdat onder meer de taalbarrière de Ieren hinderde bij het zoeken, besloot Lieder haar schouders onder het initiatief te zetten. Ze is er nu vrijwel dagelijks mee bezig, bekent de geboren Rotterdamse. „Het is heel lastig om via allerlei historische documenten de namen van alle 28 opvarenden te achterhalen. Ik heb er nu vijftien, onder wie de tien verdronkenen die al bekend waren. Bij het Nationaal Archief moet een lijst met alle namen liggen. Hopelijk klopt dat. Vervolgens moet ik nog van iedereen de nabestaanden vinden.” Ze vindt het niet erg. „Het is verslavend.”

De families die zich inmiddels hebben gemeld, reageren enthousiast. „Ze vinden het geweldig. Degenen die ik sprak wisten nog precies hoe de oudere generatie over de gebeurtenis en de overledenen spraken. Het bleek heel sterk in de families te leven.”
Gert
- Varen is leven. -
Mijn website https://aa-planadvies.nl/ is helemaal vernieuwd.

Evert Sikkema
Berichten: 3402
Lid geworden op: 31 dec 2004 08:19
Locatie: Noord Holland

Re: Zeevarenden in oorlogstijd.

Bericht door Evert Sikkema »

Roy en Gert bedankt voor jullie snelle reacties.
Roy, ik weet niet of jou typewerk (misschien wel veel werk) nog wat toe zal voegen aan het verhaal uit het Reformatorisch Dagblad, dat Gert hier opgenomen heeft en aan hetgeen op de Wikipedia pagina staat.
Onderaan het artikel uit de krant wordt ook verwezen naar een Facebook pagina, waar ook nog wel het één en ander te lezen valt.

groeten
Evert Sikkema
As it tij ferrint, moat men de beakens fersette.

Roy
Berichten: 3889
Lid geworden op: 06 feb 2011 20:32

Re: Zeevarenden in oorlogstijd.

Bericht door Roy »

Ik denk het niet Evert.
Ik heb het nog even nagekeken, maar acht het nu als een overbodige actie.

m.v.g., Roy

Theo Horsten
Berichten: 996
Lid geworden op: 30 dec 2004 16:14
Locatie: Noord-Griekenland
Contacteer:

Re: Zeevarenden in oorlogstijd.

Bericht door Theo Horsten »

-----------------------

Een van de eerste boeken over de koopvaardij tijdens de Tweede Weereldoorlog dat na de oorlog verscheen, was "Scheepsrampen in oorlogstijd". Het is een boek dat misschien niet helemaal volledig is - dat kon ook niet anders, zo kort na de oorlog - maar waar ik toch nog zo vaak naar grijp, dat mijn oorspronkelijke exemplaar dat mijn vader in november 1948 op zijn verjaardag van mijn moeder kreeg, van pure slijtage uit zijn werk viel. Ik heb in 2004 een ander tweedehands exemplaar gekocht. Ik gebruik dat boek vooral omdat de gesneuvelden daar zo duidelijk op een rij staan, wat ik in andere boeken - Bezemer, Von Münching - altijd weer mis.
Maar in dat boek wordt de Stolwijk toch vrij uitgebreid genoemd. Voor de vollediugheid plaats ik dat hieronder...

Afbeelding

Evert Sikkema
Berichten: 3402
Lid geworden op: 31 dec 2004 08:19
Locatie: Noord Holland

Re: Zeevarenden in oorlogstijd.

Bericht door Evert Sikkema »

Bedankt, Theo, voor het verslag uit "Scheepsrampen in oorlogstijd".
Via een verhaal over een vakantie in het noorden van Ierland komt op dit forum weer een stukje oorlogsgeschiedenis 'boven water'.

groeten
Evert Sikkema
As it tij ferrint, moat men de beakens fersette.

p.arendz
Berichten: 1106
Lid geworden op: 01 mar 2005 09:05
Locatie: groningerland

Re: Zeevarenden in oorlogstijd.

Bericht door p.arendz »

Het monument waarover het reformatorisch dagblad (kan ik nu even niet lezen Afbeelding ) spreekt, is er inmiddels:
image.jpeg
image.jpeg (100.11 KiB) 1025 keer bekeken
In de faceboekgroep https://www.facebook.com/groups/440806279447957/ kom je echt fascinerende dingen tegen!
Zoals een verslag van de actie van de reddingboot.
Hartelijke groet,
---Peter.
image.jpeg
image.jpeg (401.43 KiB) 1025 keer bekeken

Evert Sikkema
Berichten: 3402
Lid geworden op: 31 dec 2004 08:19
Locatie: Noord Holland

Re: Zeevarenden in oorlogstijd.

Bericht door Evert Sikkema »

Ik las over de Prins Willem II van de Oranjelijn dat die op 10 mei 1940 de loods aan boord kreeg voor Montreal en dat die toen vertelde dat de Duitsers Nederland (en België) waren binnen gevallen. Nadat een deel van de lading in Montreal gelost was om zo de sluizen te kunnen passeren, voer het schip verder en werd gelost in Cleveland, Toronto, Hamilton, Detroit, Milwaukee en Chicago.
Daarna kreeg men opdracht terug te keren en dat mogelijk op de terugweg een lading graan ingenomen zou worden voor Montreal. Onderweg veranderde dit echter en kreeg men opdracht om in Sandusky een lading kolen in te nemen voor Montreal. Toen de lading er in zat weigerde de bemanning om te varen. Het schip heeft toen ongeveer 6 weken liggen wachten en ondertussen werd het Shipping Commitee in New York op de hoogte gesteld van de situatie. Het commitee en de gezagvoerder hebben geprobeerd de bemanning op andere gedachten te brengen, maar zonder resultaat. Toen de bemanning bleef weigeren werden ze in Detroit geïnterneerd en vertrok het schip met een tijdelijke bemanning.
En nu mijn vraag: Hoe ging zoiets nou verder in de oorlog met bemanningsleden die weigerden te varen?

groeten
Evert Sikkema
As it tij ferrint, moat men de beakens fersette.

p.arendz
Berichten: 1106
Lid geworden op: 01 mar 2005 09:05
Locatie: groningerland

Re: Zeevarenden in oorlogstijd.

Bericht door p.arendz »

Moi Evert,
Mijn vraag is: weet je ook waarom de bemanning niet verder wilde?
MVG,
---Peter.



Plaats reactie