Koks op de kustvaart

van: www.kustvaartforum.com
Theo Horsten
Berichten: 996
Lid geworden op: 30 dec 2004 16:14
Locatie: Noord-Griekenland
Contacteer:

Re: Koks op de kustvaart

Bericht door Theo Horsten » 31 jan 2013 14:15

Frans schreef:Opleiding Brood en Banketbakker, waarin een stukje koude keuken. Helaas was het voedingsgeld dusdanig dat ik daarvan weinig kwijt kon.
Zoals ik zei: kreeg je zo iemand als kok aan boord, dan zat je meestal op rozen. :D
Tja, dat voedinggeld. Ik moet hier en daar nog wel wat cijfers hebben, maar het laatste wat me bijstaat van de 500-tonners van Wagenborg, was iets van Fl.3,35 per man per dag en dat met zeven man, dus goed 23 gulden per dag oftewel goed 700 gulden per maand.
Geheel tegen de regels in was de voeding toen nog in handen van de kapitein, maar toch was dat een goede zaak. Je werd namelijk gedwongen om de voeding goed in de gaten te houden en vooral: een fatsoenlijke boekhouding bij te houden. Kwam je namelijk niet uit met die 3,35 per mandag - wat kon gebeuren als je lang niet in Holland kwam en ook niet in het Kielerkanaal - dan werd het tekort zonder meer bijgepast, vooropgesteld dat je een goede boekhouding kon tonen. Niet alleen maar klagen en zeggen dat het allemaal zo duur was geweest en hier en daar uit een la een paar oude rekeningen van shipchandlers in vreemde haventjes tevoorschijn toveren, maar een kasboek of desnoods gewoon een schrift met daarin je inkopen en het aantal mandagen. Loodsen en andere bezoekers vooral niet vergeten mee te tellen. Kleine moeite, maar het scheelde veel. Wie geen boekhouding kon tonen, mocht het tekort zelf bijpassen. Jammer dan.

Ik hield dat elke maand nauwkeurig bij. Kleine moeite om even met een blok en een potlood dat proviandhok in te gaan en samen met de kok de voorraad op te nemen. Maar je moet het natuurlijk wel doen. Een prima kok als Jan van der Haven zat in die tijd van die 3,35 per mandag op iets van 2,80 of 2,90. En dan te bedenken wat voor maaltijden hij dan op tafel zette. Die zag bij wijze van spreken kans om van een ouwe schoen een broodje pekelvlees te maken. Ik overdrijf een tikkie, dat spreekt, maar die gooide niets weg. Ik vertelde hem nooit wat het voedingscijfer exact was, alleen maar dat hij binnen de normen zat. Was hij in een maand van 2,85 naar 2,90 gegaan, dan zei ik alleen: "Jan, je bent een tikkie duurder geworden, maar je zit nog steeds goed."
Maar zeg nou maar even dat hij 45 cent per dag beneden de norm zat, dan was dat krap 100 gulden per maand. Die had je nódig. Daar kon je iets mee opvangen. Dat kon je zomaar weer kwijtraken als een goeie kok met verlof ging en je kreeg een minder goede kok aan boord. Of je moest ergens duur provianderen. Of je deed eens iets extra's. Als je zo tegen de Kerst 500 gulden in de plus zat, dan was dat prachtig.

Die voeding zat op de 500- en 700-tonners gewoon in je rekening-courant. Het waren dus werkelijk "jouw centen". Er werd beweerd dat er mensen waren die daar geld aan verdienden. Hoe dat dan kon, is me niet recht duidelijk. Door het hele jaar gerekend had je het echt nodig, maar je kon er prima van eten. Wie daar een paar tientjes per maand aan probeerde te verdienen, zal dat wel heel hard nodig hebben gehad. Toch echt wel zielig. Misschien waren het dezelfde mensen die geld verdienden aan de bonded stores. Die waren er. Ook dat vond ik maar zielig.

Op wat toen de "grotere schepen" waren, vanaf Oranjeborg, Kroonborg etc., was de voeding vrij. Met dien verstande dat je wel elk kwartaal moest uitrekenen wat het had gekost. Ik heb hier nog cijfers van de Bothniaborg uit 1972. Daar werd 4,50 per man per dag als normaal beschouwd. In het derde kwartaal 1972 zaten ze op 5,69. Zoals gewoonlijk was dat niet aan de kwaliteit van de voeding te merken. Dat verdween, ergens heen.

Jan "Pappie" Breevoord vroeg een keer aan zijn kok of die toevallig een tientje bij zich had.
Dat had hij niet, maar hij wilde wel even een tientje gaan halen.
"Doe maar even," zei Jan.
Kok komt terug en geeft Jan een tientje.
Jan pakt het aan, vouwt het op en gooit het overboord.
"Wat doe je nou?" roept de kok.
"Hetzelfde wat ie met mijn cent'n doet," zei Jan. :D


Huug
Berichten: 839
Lid geworden op: 30 dec 2004 11:15
Locatie: Arkel
Contacteer:

Re: Koks op de kustvaart

Bericht door Huug » 31 jan 2013 22:54

Het voedingscijfer zoals we dat dus noemden en zoals al door Theo geschetst moest en werd bij Theodora Tankers onder het Furness regiem, netjes bijgehouden. We hadden hiertoe speciale boekwerken ( het spinazieboek ) die iedere maand keurig ingevuld werden. Restant + Inkoop - Overschot=Gebruik. Alles moest natuurlijk omgerekend worden naar de ouderwetse guldens en centen achter de komma. Je had hierdoor ook aan boord een goed inzicht in het gebruik ook naar gewicht en of verpakkingseenheid.
En hoewel de voeding in principe vrij was waren er wel normen waar je ongeveer bij moest zitten. Uiteindelijk rolde er dan een getal uit per man per dag wat nog een beetje opgepoetst kon worden met wat extra meeeters, creatieve boekhouding dus.
Het was een maandelijk klus die je als kapitein samen met de kok deed en waar je toch wel een dagje mee bezig was.

Als je van verlof kwam moest je er van uitgaan dat alles klopte maar het gebeurde dus ook weleens dat je "genaaid "was en je moest concluderen dat er zomaar dingen niet meer waren.

Omdat ik bij de ZHSM vandaan kwam (Furness) wist ik niet beter maar toen Rederij Theodora overgenomen werd door Furness en daar dus de regeltjes wat gingen veranderen met name in de voeding heeft dat tot heel wat protest geleid. Bij Theodora deed men maar wat, zo was het niets bijzonders als je s,nachts een varkenshaasje soldaat maakte in je eentje. Een van mijn eerste reizen op de oude Theodora wist ik niet wat ik meemaakte toen ik s,nachts vlak voor vertrek in de kombuis kwam en daar het hele koor dik aan het kokkerellen was.

Later eind tachtiger jaren is het spinazieboek verdwenen dit mede omdat er steeds meer andere "klussen" op de kapitein af kwamen en werd er een globale controle gehouden en dat werkte ook goed.
Huug

Afbeelding

De wereld is rond en dat istie al lang!

https://www.shipspotters.nl

Evert Sikkema
Berichten: 3362
Lid geworden op: 31 dec 2004 08:19
Locatie: Noord Holland

Re: Koks op de kustvaart

Bericht door Evert Sikkema » 01 feb 2013 11:43

Theo Horsten schreef:Dan gaf hij tennislessen in een luxe hotel of zwemlessen, want ook daar had hij een diploma voor. Hij had die bekende sportacademie in Nederland gevolgd waarvan ik de naam vergeten ben. Ik zit daar niet zo goed in.
Je zult waarschijnlijk het CIOS in Overveen bedoelen.
Ik had trouwens nog nooit gehoord dat ze daar ook koks opleidden!!!!!! :D :D :D

groeten
Evert Sikkema
Laatst gewijzigd door Evert Sikkema op 02 feb 2013 08:35, 1 keer totaal gewijzigd.
As it tij ferrint, moat men de beakens fersette.

nimrod
Berichten: 40
Lid geworden op: 19 jan 2013 00:17
Locatie: Beverwijk

Re: Koks op de kustvaart

Bericht door nimrod » 01 feb 2013 23:38

Nu wij het toch over koks van de kustvaart hebben,kent iemand van het forum ook
een kok reint muurling uit groningen (grunnen) zijn pa had een cafe in de gelkingestraat.
Zou ook onder de topic bemanningsleden gezocht geplaatst kunnen worden.
gr. harrie Dost
Varen is mijn hobby
Afbeelding

mvg. Harrie Dost

Theo Horsten
Berichten: 996
Lid geworden op: 30 dec 2004 16:14
Locatie: Noord-Griekenland
Contacteer:

Re: Koks op de kustvaart

Bericht door Theo Horsten » 02 feb 2013 08:32

kent iemand van het forum ook een kok reint muurling uit groningen
Nee, die ken ik niet, maar Pietje Muurling kent iedereen natuurlijk.
Dat was een bekend Nederlands dichter. :D
    • Afbeelding
Met het best lopende café in de Gelkingestraat achter je, ga je toch zeker niet váren? :roll:

jvd

Re: Koks op de kustvaart

Bericht door jvd » 02 feb 2013 20:30

Ik wel,
lange gozer met een bril op dacht ik.
kon geen brood bakken. :roll:

was op de Amstelborg rond 1965 .

nimrod
Berichten: 40
Lid geworden op: 19 jan 2013 00:17
Locatie: Beverwijk

Re: Koks op de kustvaart

Bericht door nimrod » 03 feb 2013 00:20

Hallo theo

Dat jij die krantenknippels nog bewaard hebt dat is toch uniek.
Maar Piet Muurling was zijn broer en die was kapitein op de kustvaart, in zijn jonge jaren
heeft hij bij vader gevaren als bestman 1958-59.

gr.Harrie
Varen is mijn hobby
Afbeelding

mvg. Harrie Dost

Theo Horsten
Berichten: 996
Lid geworden op: 30 dec 2004 16:14
Locatie: Noord-Griekenland
Contacteer:

Re: Koks op de kustvaart

Bericht door Theo Horsten » 03 feb 2013 06:49

Dat jij die krantenknippels nog bewaard hebt dat is toch uniek.
Welnee, zeg! :D
Maar als je googelt op "cafe muurling gelkingestraat" staat hij direct bovenaan. In het archief van het Nieuwsblad van het Noorden. Ik vond het mooi.
Direct eronder, in de volgende hit van Google, staat nog een gedicht van Piet Muurling uit 1963...
      • Na een half jaar wikken en wegen
        Heeft Muurling het voor elkaar gekregen
        Nieuwe toiletten voor Dames en Heren
        Een nieuwe bar voor potverteren
        De grauwe rommel aan de kant
        Nieuwe verf voor plafond en wand
        ... (onleesbaar) ... nieuwe loper
        Is voor onze drankjes kopen
        Met bediening steeds correct
        Plus muziek voor elk perfect
        Hoopt Pieter Muurling vooraan te staan
        Zowel bij komen als bij gaan
        Steeds welkom en aanbevelend


        Piet Muurling
        Gelkingestraat 10
Kijk, kom daar vandaag de dag, vijftig jaar later, nog maar eens om.
We hebben net een nieuwe Dichter des Vaderlands, maar als Piet nog had geleefd... :wink:

Ik ben even op Google Street View gaan kijken hoe Gelkingestraat nummer 10 er nu uitziet. Dat is wel een tikkie veranderd.
In 1952 voer ik met ene Klaas Huppeldepup uit Ruischerbrug en die had het toen altijd over Pietje Muurling. Later - zal begin zestiger jaren zijn geweest - ben ik zelf maar eens gaan kijken. Paar keer een glaasje bier gekocht. Zodoende was ik nu ook nieuwsgierig. Dit soort dingen brengt herinneringen terug en daar gaat het hier toch vaak om.

Ik zoek al jaren naar een fotoalbum uit begin vijftiger jaren. Daar staat zelfs nog een foto in van die Klaas uit Ruischerbrug. Zijn ouders - en ik meen nog een zuster - waren naar Canada geëmigreerd, maar Klaas wilde niet mee. Zijn vader had geld bij de KLM gedeponeerd voor het geval Klaas alsnog over wilde komen. Zijn vader was zo verstandig geweest om strikte opdracht te geven dat Klaas dat geld nooit cash uitgekeerd kon krijgen, maar dat hij er alleen maar een ticket naar Canada voor kon kopen. Ik meen dat hij dat later ook inderdaad heeft gedaan.

In dat album, dat écht nog ergens in een doos of kist moet zitten, stonden nog meer unieke foto's uit die tijd. Een foto van Rieks Oosterveld, bijvoorbeeld, stuurman ter Groninger kustvaart en een van mijn beste leermeesters. Wel een harde. Als je niet precies deed wat hij wilde en zoals hij het wilde, of je reageerde niet vlug genoeg op zijn bevelen, dan sloeg hij niet alleen, hij schopte ook en als hij echt heel erg boos was, beet hij zelfs. Hij had een gebit als een tijger. Groot en hagelwit. Dat toonde hij na zo'n woedeuitbarsting in een grote grijns en dan zei hij: 'Je bent best een goeie jongen, hoor, maar jullie zijn te spééls.' :?
Maar wat een leermeester als het om scheepsonderhoud, splitsen, knopen, zeilnaaien etc. ging. Zo zijn ze er niet meer. Ze zijn ook niet meer nodig. En lichtmatrozen bijten mag ook al járen niet meer. Eigenlijk jammer, want het was buitengewoon opvoedend.

compass

Re: Koks op de kustvaart

Bericht door compass » 03 feb 2013 11:25

buitengewoon opvoedend
Ik denk dat je bedoelt 'buitengewoon voedzaam' ? :D

Overigens vaart er nog steeds een Piet Muurling als proefvaartkapitein voor de schepen uit het Winschoterdiep e.o. Is volgens mij 'zoon van ..'. Theo Jr. Zal hem vast kennen.

Grt,
Bert de Boer

nimrod
Berichten: 40
Lid geworden op: 19 jan 2013 00:17
Locatie: Beverwijk

Re: Koks op de kustvaart

Bericht door nimrod » 03 feb 2013 20:35

compass schreef:
buitengewoon opvoedend
Ik denk dat je bedoelt 'buitengewoon voedzaam' ? :D

Overigens vaart er nog steeds een Piet Muurling als proefvaartkapitein voor de schepen uit het Winschoterdiep e.o. Is volgens mij 'zoon van ..'. Theo Jr. Zal hem vast kennen.

Grt,
Bert de Boer
Ja Bert dat zal wel de Piet Muurling zijn die in de jaren 60 bij mijn vader op de Esperance had gevaren
als bestman,hij zal nu 74 of 75 jaar jong zijn,jaren geleden voer hij op de Twee Gezusters.

mvg. Harrie Dost
Varen is mijn hobby
Afbeelding

mvg. Harrie Dost



Plaats reactie